Cơ chế đứng sau: chú ý chọn lọc
Hiện tượng này liên quan đến selective attention — khả năng não bộ lọc phần lớn thông tin giác quan và chỉ ưu tiên xử lý những gì đang có liên quan tới một người tại thời điểm đó.
Tài liệu tham khảo
- 1
Đọc tiếp
Mục từ liên quan
COG·BIA · Bằng chứng tương đối vững
Hiệu ứng Barnum — Ngộ nhận
Đọc câu "đôi khi bạn hướng ngoại, hoà đồng, nhưng cũng có lúc bạn dè dặt và thận trọng", nhiều người gật gù vì thấy đúng với mình — dù câu đó đúng với gần như bất kỳ ai. Đây là cơ chế khiến các bài trắc nghiệm tính cách mơ hồ, tử vi hay bói toán thường được cảm thấy "chuẩn không cần chỉnh". Câu chữ càng chung chung và tích cực, người đọc càng dễ tự gán nó vào trải nghiệm riêng. Hiểu hiệu ứng này giúp đọc các bài trắc nghiệm trên mạng tỉnh táo hơn, thay vì coi mọi mô tả đúng là bằng chứng cho một công cụ đáng tin cậy.
Xem bài viếtCOG·BIA · Bằng chứng tương đối vững
Action Bias — Thiên kiến Hành động
Khi đối diện một tình huống không chắc chắn, con người thường có xu hướng làm gì đó — bất kỳ điều gì — thay vì chờ đợi, dù im lặng quan sát đôi khi mới là lựa chọn tốt hơn. Nghiên cứu nổi tiếng nhất quan sát thủ môn bóng đá khi cản phạt đền: dù đứng yên ở giữa có tỷ lệ cản phá cao hơn, phần lớn thủ môn vẫn nhảy sang một bên, vì đứng yên mà thua khiến họ cảm thấy tệ hơn hành động mà thua. Action bias giải thích vì sao con người hay vội quyết định thay vì chịu đựng cảm giác không chắc chắn.
Xem bài viếtCOG·EFF · Bằng chứng đang phát triển
Hiệu ứng Số ngày sinh — May mắn
Không ít người thấy có thiện cảm nhẹ với con số trùng ngày sinh, hoặc thích những chữ cái trùng tên mình hơn chữ cái khác — dù không ý thức được lý do. Hiện tượng bắt nguồn từ xu hướng tâm lý gọi là implicit egotism: con người ưa thích vô thức những gì liên quan đến bản thân, kể cả chi tiết nhỏ như con số hay ký tự. Hiệu ứng này thường quá nhỏ để nhận ra trong đời sống hằng ngày, nhưng lặp lại đủ ổn định trong nghiên cứu để thành chủ đề được thảo luận nhiều trong tâm lý học nhận thức xã hội.
Xem bài viếtTừ điển giải thích, không chẩn đoán. Không dùng mục từ này để tự kết luận về bản thân hay người khác.